Η μέθοδος της τριπλής διύλισης που μάλλον δεν την γνώριζε ο Σωκράτης

Socrates2Παρακάτω θα διαβάσετε ένα κείμενο που κυκλοφορεί χρόνια στο διαδίκτυο με τις περισσότερες αναφορές να κάνουν λόγο για τον Σωκράτη ως τον “πατέρα” της μεθόδου με την τριπλή διύλιση.

Προσωπικά αμφισβητώ την απόδοση της πατρότητας αυτής της μεθόδου στον “Σωκράτη”, για τους παρακάτω λόγους:

α) είναι γνωστό ότι ο Σωκράτης δεν έγραψε τίποτα. Όλη η πληροφόρηση που έχουμε για τον ίδιο τον φιλόσοφο, τις σκέψεις του κλπ, προέρχονται – κυρίως – από τους διαλόγους του Πλάτωνα, αλλά και από τον Αριστοτέλη, τον Ξενοφώντα και τον Αριστοφάνη

β) όποιος έχει διαβάσει Πλάτωνα – που είναι και η βασική πηγή για την ζωή και τα έργα του Σωκράτη, γνωρίζει πολύ καλά ότι η ιστορία της τριπλής διύλισης του Σωκράτη, δεν αναφέρεται πουθενά. Εάν όντως αυτή η μέθοδος είχε να κάνει με τον Σωκράτη, θα ήταν το ίδιο γνωστή με την “μαιευτική μέθοδο”, με την “διαλεκτική μέθοδο”, με τον “επαγωγική συλλογιστική μέθοδο” ή με τα “Σωκρατικά παράδοξα”.

γ) Η αναφορά “συνάντησε κάποιον γνωστό του” που δεν κατονομάζεται, είναι ακόμα ένα σημείο που επιτρέπει την αμφισβήτηση, καθώς στους Πλατωνικούς διαλόγους ο Σωκράτης – πάντα – συνομιλεί με συγκεκριμένα πρόσωπα τα οποία αναφέρονται με τα ονόματα τους.

δ) Σε κανέναν από τους διαλόγους, δεν υπάρχει αναφορά στις αντιδράσεις των συνομιλητών.

ε) μετά είναι η λογοτεχνική υφή του κειμένου που κυκλοφορεί ως Σωκρατικό, που δεν παραπέμπει με τίποτα στα κείμενα που αναφέρονται σε εκείνη την εποχή.

στ) έχω ακούσει την ίδια ιστορία, με ελάχιστες παραλλαγές – λχ δεν περιείχε την Ακρόπολη – από γνωστό μου στα ΗΑΕ σε παραβολική μορφή που ακουμπάει στα δικά τους ήθη και έθιμα.

Το πιθανότερο είναι, πως έχουμε να κάνουμε με έναν ακόμη μύθο που ναι μεν περιέχει ένα εξαιρετικό μήνυμα για το πως θα έπρεπε να συμπεριφερόμαστε απέναντι σε κάθε “επίδοξο φορέα ή μεταφορέα κουτσομπολιών”, αλλά κατάφερε να γίνει viral με τον συνήθη τρόπο, που δεν είναι άλλος από την τοποθέτηση λόγων στο στόμα – κυρίως – αρχαίων φιλοσόφων.

Ένα παρόμοιο κλασσικό παράδειγμα, είναι και αυτό με τον Ισοκράτη και τον λόγο του περί της αυτοκαταστροφής της δημοκρατίας (πηγή εδώ).

Το κείμενο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και μάλιστα αυτούσιο με την μέθοδο του copy-paste (ακόμα και σε σελίδες – blogs – που υποτίθεται ότι ασχολούνται με την ελληνική ιστορία και την ελληνική γλώσσα), έχει ως εξής:

Μια μέρα, εκεί που ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Σωκράτης έκανε τη βόλτα του στην Ακρόπολη, συνάντησε κάποιον γνωστό του, ο οποίος του ανακοίνωσε ότι έχει να του πει κάτι πολύ σημαντικό που άκουσε για κάποιον από τους μαθητές του.

Ο Σωκράτης του είπε ότι θα ήθελε, πριν του πει τι είχε ακούσει, να κάνουν το τεστ της “τριπλής διύλισης”.

“- Τριπλή διύλιση;” ρώτησε με απορία ο γνωστός του.

– Ναι, πριν μου πεις τι άκουσες για το μαθητή μου θα ήθελα να κάτσουμε για ένα λεπτό να φιλτράρουμε αυτό που θέλεις να μου πεις.

– Το πρώτο φίλτρο είναι αυτό της αλήθειας.

Είσαι λοιπόν εντελώς σίγουρος ότι αυτό που πρόκειται να μου πεις είναι αλήθεια;

– Ε… όχι ακριβώς, απλά το άκουσα όμως και…

-Μάλιστα, άρα δεν έχεις ιδέα αν αυτό που θέλεις να μου πεις είναι αλήθεια ή ψέματα.

– Ας δοκιμάσουμε τώρα το δεύτερο φίλτρο, αυτό της καλοσύνης.

Αυτό που πρόκειται να μου πεις για τον μαθητή μου είναι κάτι καλό;

– Καλό; Όχι το αντίθετο μάλλον…

– Άρα, συνέχισε ο Σωκράτης, θέλεις να πεις κάτι κακό για τον μαθητή μου αν και δεν είσαι καθόλου σίγουρος ότι είναι αλήθεια.

Ο γνωστός του έσκυψε το κεφάλι από ντροπή και αμηχανία.

– Παρόλα αυτά, συνέχισε ο Σωκράτης, μπορείς ακόμα να περάσεις το τεστ γιατί υπάρχει και το τρίτο φίλτρο.

Το τρίτο φίλτρο της χρησιμότητας.

Είναι αυτό που θέλεις να μου πεις για τον μαθητή μου κάτι που μπορεί να μου φανεί xρήσιμο σε κάτι;

– Όχι δεν νομίζω…

– Άρα λοιπόν αφού αυτό που θα μου πεις δεν είναι ούτε αλήθεια, ούτε καλό, ούτε χρήσιμο, γιατί θα πρέπει να το ακούσω;

Ο γνωστός του έφυγε ντροπιασμένος,έχοντας πάρει ένα καλό μάθημα…

Όποια και να είναι η καταγωγή της συγκεκριμένης ιστορίας, εγώ θα επιλέξω να παραμείνω στο νόημα της που είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς κάποιοι (δυστυχώς πάρα πολλοί) αποδέχονται με μεγάλη ευκολία, λόγια που δεν στηρίζονται πουθενά και που μπορεί να προκαλέσουν κακό σε ανθρώπους που δεν φταίνε σε τίποτα.

Π.Π.

Θερμή παράκληση όχι greeklish

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s