Γιατί οι άνθρωποι φοβούνται να δημιουργήσουν;

Η κρίση δημιουργεί ευκαιρίες”. Μια διατύπωση που τείνει να γίνει συνηθισμένη και εύκολη στο να την πει κάποιος, καθώς τις περισσότερες φορές λέγεται απλά για να ειπωθεί, όπως συμβαίνει με τόσες άλλες διατυπώσεις.

Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Η κρίση δεν δημιουργεί ευκαιρίες, εκτός κι αν μιλάμε για ευκαιρίες εκμετάλλευσης της κρίσης, που πολλές φορές παραπέμπουν σε όχι και τόσο ηθικές λύσεις πλουτισμού. Άλλο πράγμα το “εκμεταλλεύομαι την κρίση” (πιθανότατα και όσους βάλλονται από αυτήν) και άλλο πράγμα “δημιουργώ μέσα σε συνθήκες κρίσης”.

Ο άνθρωπος δημιουργεί τις ευκαιρίες και τις δημιουργεί ανεξάρτητα από τις επικρατούσες συνθήκες. Απλά τις προσαρμόζει στις εκάστοτε επικρατούσες συνθήκες.

Όμως για να μπορέσει κάποιος να δημιουργήσει τις ευκαιρίες, πρέπει πρώτα και πάνω από όλα, να γνωρίζει τις αληθινές του ικανότητες και να μάθει να μην αναγνωρίζει στον εαυτό του, ικανότητες που νομίζει ότι διαθέτει. Πέραν όμως αυτού, πρέπει να είναι αποφασισμένος και σε θέση να ξεπεράσει τα εμπόδια που έχει βάλει ο ίδιος, καθώς καμία ιδέα (ευκαιρία), όσο καλή και αν είναι, δεν αρκεί για να υλοποιηθεί από μόνη της. Απαιτεί και την απόφαση του δημιουργού της να κάνει βήματα προς τα εμπρός, έχοντας πάρει την απόφαση να δημιουργήσει.

Ιδέες υπάρχουν και νέες ιδέες ξεπηδούν καθημερινά μέσα στο μυαλό χιλιάδων ανθρώπων. Από εμπειρία και μόνο, γνωρίζω πως το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών των ιδεών, συνήθως δεν περνάει ποτέ το όριο της “στιγμής” που γεννήθηκαν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα κάποιοι να συνεχίζουν να πορεύονται είτε νομίζοντας ότι έχουν την καταπληκτική ιδέα, είτε να καταλήγουν στο συμπέρασμα πως η ιδέα που είχαν δεν ήταν καθόλου καλή. Και στις δύο περιπτώσεις, λείπει η απόφαση για το επόμενο βήμα – αυτό της διερεύνησης / μελέτης – που θα καθορίσει σε ένα βαθμό εάν η ιδέα είναι όντως καταπληκτική ή αν δεν έχει καμία τύχη.

Τι είναι λοιπόν αυτό που κρατάει τους μεν και τους δε μακριά από την δοκιμή της ιδέας; Γιατί αυτοί οι άνθρωποι δεν κάνουν το επόμενο βήμα προς την δημιουργία; Τι τους εμποδίζει και γιατί κάθε φορά καταλήγουν σε αβάσιμα συμπεράσματα τα οποία στην πορεία τα εκλογικεύουν κιόλας;

Οι λόγοι δεν είναι πολλοί, αλλά είναι σημαντικοί. Ένας λόγος, είναι “ο φόβος για το άγνωστο” που συνοδεύεται από φοβίες που συσσωρεύονται με τη μορφή καταιγίδας. Φοβίες όπως αυτή της απώλειας χρημάτων, της κοινωνικής απαξίωσης σε περίπτωση αποτυχίας, ο φόβος να διακινδυνεύσουν την ηρεμία (το βάλτωμα) της καθημερινότητας που τους έχει έχει γίνει συνήθεια, ο φόβος της άποψης των τρίτων (τι θα σκεφτούν για μένα) κ.α. Επικουρικά σε αυτόν τον λόγο, λειτουργεί και η δικαιολογία που έχει να κάνει με τους “άλλους” που δεν τα κατάφεραν, με τις συνθήκες κλπ.

Όλα τα παραπάνω συγκλίνουν ως ένα βαθμό σε ένα κοινό χαρακτηριστικό. Στον χειρότερο εχθρό του ανθρώπου, που δεν είναι άλλος από τον εγωισμό. Οι φοβίες της απώλειας χρημάτων και αγαθών, η φοβία της κοινωνικής απαξίωσης κλπ, έχουν να κάνουν με την λάθος διασύνδεση που κάνει ο άνθρωπος, θεωρώντας ότι τα αγαθά (υλικά και άυλα), είναι αυτά που καθορίζουν το ποιος είναι. Έχοντας λοιπόν μια εντελώς λάθος εικόνα για το ποιος είναι και αρνούμενος να αποδεχτεί πως τα αγαθά δεν καθορίζουν την προσωπικότητα του, είναι εύλογο να καταφεύγει σε μύριες δικαιολογίες προκειμένου να μην διακινδυνεύσει την παραμικρή πιθανότητα απώλειας τους.

Ένας άλλος λόγος, είναι η συνήθεια στην μιζέρια. Η μιζέρια είναι μια μορφή επικίνδυνης εξάρτησης, που συμβάλλει τα μέγιστα στην απόρριψη μιας ιδέας προς την καλυτέρευση. Όταν κάποιος έχει εξαρτηθεί από την μιζέρια και έχει μπει στην διαδικασία απόρριψης των πάντων με τον χαρακτηρισμό “όλα είναι άχρηστα και άνευ νοήματος”, σίγουρα δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί την σημασία του γεγονότος ότι είχε μια ιδέα. Οι άνθρωποι αυτής της κατηγορίας, είναι άνθρωποι που έχουν πλέον περάσει στο επίπεδο της έλλειψης αυτοεκτίμησης και είναι αυτοί που καταλήγουν στο εύκολο συμπέρασμα ότι η ιδέα τους δεν είναι καλή, άρα είναι απορριπτέα.

Το παρελθόν είναι ένας ακόμη παράγοντας. Στην εμφάνιση της ιδέας, εμφανίζονται – ταυτόχρονα – και όλα τα σκοτεινά σημεία του παρελθόντος. Για την ακρίβεια, είναι ο ίδιος ο άνθρωπος που ανασύρει όλα αυτά που θεωρεί σκοτεινά σημεία από το χθες (προηγούμενες αποτυχίες, προσβολές κ.α.). Το κάνει σε μια προσπάθεια να πείσει τον εαυτό του πως σε κάθε νέα του προσπάθεια, είναι βέβαιο ότι θα ζήσει ξανά τους εφιάλτες του παρελθόντος.

Όλα τα παραπάνω συμπεριφορικά πρότυπα, είναι χειρόφρενα που οι άνθρωποι τα τραβούν μόνοι τους και που εντέλει τα καθιστούν μέρος της ζωής τους, αλλά και πηγές εξαίρετων δικαιολογιών που έχουν σαν βάση την εκλογίκευση και όχι την λογική.

Δεν είμαι ψυχολόγος για να αποδώσω σε όλα τα παραπάνω μια επιστημονική υπόσταση, όμως από την εμπειρία μου γνωρίζω ότι υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μεμονωμένα κάποια από τα παραπάνω χαρακτηριστικά και άλλοι τα έχουν όλα μαζί που είναι ακόμα χειρότερο. Ξέρω όμως και από προσωπική εμπειρία, πως μόνο εάν εξαλειφθούν αυτοί οι παράγοντες μπορεί κάποιος να κάνει το επόμενο βήμα, όχι μόνο προς την υλοποίηση μιας ιδέας, αλλά και στην αλλαγή της ζωής του προς το καλύτερο ανεξαρτήτως των συνθηκών που επικρατούν.

Την επόμενη φορά που θα έρθει σε κάποιον μια ιδέα ή θα περάσει από το μυαλό του η επιθυμία να βελτιώσει την ζωή του, ας σκεφτεί πως εάν θέλει στ’ αλήθεια να αλλάξει τα πράγματα, πρέπει πρώτα από όλα να πάρει την απόφαση να αλλάξει ο ίδιος και να πάρει την απόφαση να μελετήσει τα δεδομένα με ψυχρή λογική πριν καταλήξει σε θετικά ή αρνητικά συμπεράσματα που θα καθορίσουν και τις μετέπειτα κινήσεις του. Οι φοβίες και οι ιδεοληψίες του καθενός, είναι δημιουργήματα του καθενός ξεχωριστά και μόνο όποιος έχει το θάρρος να τις αντιμετωπίσει, θα μπορέσει να τις περιορίσει ή και να τις εξαφανίσει με την ίδια ευκολία που τις γέννησε.

Π.Π.

7 thoughts on “Γιατί οι άνθρωποι φοβούνται να δημιουργήσουν;

  1. Ας υποθέσουμε ότι τα λύνεις όλα αυτά. Όταν οι πόρτες είναι κλειστές, όπως τώρα που όλα έχουν ρημάξει; Θα πέσεις πάλι στην μαύρη τρύπα. Φαύλος κύκλος είναι όλα.

  2. Κάπου είχα διαβάσει ότι η έλλειψη θέλησης είναι χειρότερη από την έλλειψη του χρήματος. Εάν καταφέρουμε να νικήσουμε τον εαυτό μας θα μπορέσουμε να κάνουμε πράξη πολλά. Η ίδια η κατάσταση που ζούμε σήμερα επιβεβαιώνει ότι φοβηθήκαμε να μη χάσουμε το χρήμα και χάσαμε την θέληση να σκεφτούμε το αύριο και να δημιουργήσουμε. Τώρα χάσαμε το χρήμα αλλά έχουμε χάσει και την θέληση να αλλάξουμε τα πράγματα. Σερνόμαστε πίσω από την κακομοιριά μας αντί να οδηγούμε την μοίρα μας. Βλέπουμε μόνο τα μαύρα χρώματα γιατί δεν έχουμε την θέληση να δούμε τίποτα άλλο. Εμείς δημιουργούμε τον φαύλο κύκλο γιατί δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Συμφωνώ με την τοποθέτηση η κρίση δεν δημιουργεί ευκαιρίες έτσι όπως τέθηκε στο θέμα. Έχω όμως την άποψη ότι η κρίση μας έδωσε μια τεράστια ευκαιρία. Να ανασυγκροτήσουμε τις επιθυμίες μας και να να κάνουμε πράγματα που μπορούμε και αγαπάμε να κάνουμε.

  3. εχεις δικιο. ολοι πανω κατω τα ιδια ειμαστε. οχι μονο εδω παντου. θαυμαζουμε τους πετυχημενους που ξεφυγαν απο τις φοβιες τους, μετα τους μισουμε γιατι εκαναν αυτο που δεν τολμαμε εμεις και αυτο γινοταν παντα. εχουμε κουρνιασει σε αυτο που οι ξενοι λενε comfort zone και δεν κουναμε απο εκει. στα λιγα παραδειγματα που γραφεις ολοι μας θα βρουμε τον εαυτο μας σε καποιο απο αυτα.

  4. Όπως το είπε και ο κ. Νικολόπουλος. Σύνδρομο comfort zone. Τα άλλα είναι δικαιολογίες και δεν εξαιρώ τον εαυτό μου.

  5. Συμφωνώ με όσα αναφέρονται στο άρθρο, αλλά θέλω να προσθέσω μερικές προσεγγίσεις που θεωρώ σημαντικές.

    Δεν θα περιορίσω το ΕΓΩ μόνο στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο.

    Το ΕΓΩ λειτουργεί ως κινητήρια δύναμη και στην μιζέρια και στις προβολές του παρελθόντος. Αυτές οι δύο καταστάσεις κυριαρχούνται από το ΕΓΩ έχω αποτύχει, ΕΓΩ είμαι άχρηστος, ΕΓΩ είμαι αυτός που δεν με καταλαβαίνουν οι άλλοι, ΕΓΩ υπέφερα, ΕΓΩ πόνεσα, ΕΓΩ προδόθηκα.

    Η προβολή του ΕΓΩ λειτουργεί για τους περισσότερους ανθρώπους σχεδόν ‘καθαρτικά’ απαλλάσσοντας τους από τις δικές τους ευθύνες. Τουλάχιστον αυτό νομίζουν ότι επιτυγχάνουν. Επειδή όμως η ένταση της φωνής της λογικής είναι πάντα στη διαπασών, επιλέγουν την εκλογίκευση ως σανίδα σωτηρίας.

    Οι περισσότεροι άνθρωποι που κατάφεραν να αναγνωρίσουν τα αδύναμα σημεία του χαρακτήρα τους και προχώρησαν σε όλα τα επόμενα βήματα της δημιουργικής διαδικασίας, το κατάφεραν έχοντας σαν κύριο όπλο την θέληση όπως είπε και ο Βασίλης. Για να υπάρχει όμως θέληση, πρέπει πρώτα να υπάρξει η επιθυμία που θα οδηγήσει στην θέληση που με την σειρά της θα οδηγήσει στην επίτευξη του στόχου. Η λέξη θέληση από μόνη της, είναι μια γενική και υποκειμενική έννοια, διότι η θέληση να προχωρήσουμε μπροστά, πρέπει να είναι ελεύθερη και απαλλαγμένη από οτιδήποτε την περιορίζει και την μετατρέπει σε υποχρέωση. Παράδειγμα: θέλω να πετύχω τον στόχο μου γιατί αυτό θα ικανοποιήσει και τους γονείς μου. Εδώ έχουμε κατάλυση της θέλησης και την αυτόματη μετατροπή της σε υποχρέωση ‘είμαι υποχρεωμένος να πετύχω γιατί αυτό θέλουν οι γονείς μου για να είναι ικανοποιημένοι’.

    Εδώ λοιπόν μπαίνει ένα θέμα. Η ιδέα που θα λάμψει στο μυαλό κάποιου ανθρώπου, άσχετα με το πως θα την διαχειριστεί, είναι μια ιδέα πηγαία ή μήπως είναι το αποτέλεσμα μιας διεργασίας για το πως θα ικανοποιήσουμε το ΕΓΩ μας και τους άλλους; Εάν δεν είναι πηγαία, τότε χάνει κάθε αξία, άρα λειτουργεί σαν ένα ακόμα εργαλείο προβολής μιας ενδότερης λαθεμένης επιθυμίας που μετατρέπεται σε ανάγκη και με την σειρά της οδηγεί στην υποχρέωση.

    Υπάρχει όμως μια ακόμη παράμετρος.

    Αρκετοί ψυχολόγοι θεωρούν ως δεδομένο κανόνα την ατομική ευθύνη που οδηγεί στις όποιες ψυχολογικές μεταπτώσεις, άρα δεδομένη και την ευθύνη του ατόμου να βγει από την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει με ίδιες δυνάμεις. Αυτό έχει μια σοβαρή λογική, αλλά πολλοί αφήνουν απέξω έναν σημαντικό παράγοντα που πιστεύω ότι θα πρέπει να αναφερθεί στο άρθρο. Ο παράγοντας αυτός, είναι η φυσιολογική κούραση, η φθορά και η ανάγκη που έχει πολλές φορές ο άνθρωπος να ‘ξεκουραστεί’ σωματικά και ψυχικά, πριν προχωρήσει στην οποιαδήποτε προσπάθεια επαναφοράς με στόχο την δημιουργικότητα.

    Πιστεύω πως δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει αγγίξει αυτά τα πρότυπα συμπεριφοράς έστω και μια φορά, ακριβώς λόγω της φυσικής φθοράς, γι’ αυτό πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί πριν κρίνουμε κάποιες συμπεριφορές.

  6. τι να τις
    κα΄νεις τις ιδέες
    όταν δεν έχεις να
    ζη΄σεις;
    μπορει ένας α΄νεργος
    να αλαξει την μοι΄ρα του
    ο΄σες ιδέες και να έχει;
    ωραια τα λο΄για
    ο΄λα σωστα΄
    στην πρα΄ξη τι γι΄νετε;

Θερμή παράκληση όχι greeklish

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s